Założenie fundacji dla chorej osoby może pomóc w gromadzeniu środków na leczenie, rehabilitację i codzienne potrzeby, ale wymaga dopełnienia określonych formalności. Warto wcześniej poznać zasady sporządzania aktu fundacyjnego i statutu, rejestracji w KRS oraz prowadzenia finansów organizacji. W artykule wyjaśniamy, jak krok po kroku założyć fundację, jakie dokumenty przygotować i z jakimi kosztami trzeba się liczyć.
Najpierw sprawdź, czy musisz zakładać nową fundację. Na leczenie, rehabilitację, leki, dojazdy lub sprzęt medyczny często łatwiej i szybciej zbierać pieniądze przez subkonto w istniejącej organizacji. Możesz wtedy gromadzić darowizny, a jeśli fundacja ma status OPP — także środki z 1,5% podatku. Zanim wybierzesz organizację, ustal, czy przyjmuje osoby z daną chorobą, pobiera opłaty, jak długo weryfikuje zgłoszenia oraz czy bezpośrednio opłaca faktury lub refunduje koszty.
Jeśli chcesz samodzielnie prowadzić działania pomocowe, najpierw określ misję fundacji: komu i jak będzie pomagać, skąd pozyska środki i kto zajmie się formalnościami. Fundację może założyć jedna osoba lub kilka osób. Potrzebujesz fundatora, majątku na realizację celów, aktu założycielskiego sporządzonego u notariusza, statutu i zarządu. W statucie opisz cele, zasady zarządzania, reprezentację oraz powoływanie władz. Fundacja uzyskuje osobowość prawną po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego, a działalność gospodarczą możesz prowadzić tylko wtedy, gdy przewiduje ją statut.
Subkonto ułatwia zbieranie na leczenie i daje rodzinie więcej czasu na opiekę
Aby otworzyć subkonto, zwykle złóż formularz, podpisz porozumienie z fundacją i dołącz dokumentację medyczną, np. zaświadczenie lekarskie, wypis ze szpitala lub orzeczenie o niepełnosprawności. Zgłoszenie dziecka składa rodzic lub opiekun prawny. Po weryfikacji fundacja nada podopiecznemu identyfikator albo numer subkonta. Darczyńcy przypisują do niego wpłaty, wpisując odpowiednie dane w tytule przelewu. Przy przekazywaniu 1,5% podatku podają numer KRS organizacji i właściwy cel szczegółowy. Fundacja określa, które udokumentowane wydatki można pokryć; zwykle należą do nich koszty leczenia, rehabilitacji, leków, badań, transportu i sprzętu.
Przed podpisaniem umowy przeczytaj regulamin i sprawdź prowizje operatorów płatności, wymagania dotyczące faktur, terminy rozliczeń oraz możliwość zwrotu kosztów poniesionych wcześniej. Przygotuj też przejrzysty opis zbiórki: podaj diagnozę, konkretne potrzeby i szacunkowe koszty, a następnie informuj darczyńców o postępach. Porozmawiaj z kilkoma fundacjami i porównaj ich zasady — dzięki temu rodzina może zaoszczędzić czas i skupić się na opiece oraz leczeniu.
Jak utworzyć fundację wspierającą osobę chorą
Najpierw ustal cel i zasady działania fundacji. Następnie przygotuj dokumenty, zarejestruj organizację, zaplanuj koszty i określ źródła finansowania pomocy.
- Oceń, czy potrzebujesz własnej fundacji. Jeśli chcesz głównie zbierać pieniądze na leczenie jednej osoby, rozważ subkonto w istniejącej fundacji. Zwykle umożliwia ono przyjmowanie darowizn, prowadzenie zbiórek i ubieganie się o środki z 1,5% podatku bez zakładania i obsługi nowej organizacji. Zasady wydatków i ewentualne opłaty ustala dana fundacja.
- Wybierz fundatora, cel i majątek. Fundację może ustanowić jedna osoba lub kilka osób. W akcie fundacyjnym określ majątek przeznaczony na realizację celu, np. wsparcie leczenia, rehabilitacji i codziennego życia osoby chorej. Prawo nie wskazuje minimalnej kwoty, ale majątek powinien pozwolić rozpocząć działalność.
- Ustal zasady działania w statucie. Wpisz nazwę i siedzibę fundacji, jej cele i sposób ich realizacji, a także skład zarządu, jego kompetencje i zasady reprezentacji. Określ również, jak zmieniać statut i rozwiązać fundację. Jeśli planujesz działalność gospodarczą, uwzględnij ją w statucie i przeznacz na nią odrębny majątek.
- Sporządź akt fundacyjny i powołaj zarząd. Złóż u notariusza oświadczenie o ustanowieniu fundacji w formie aktu notarialnego. Następnie powołaj osoby zarządzające; fundator również może zasiadać w zarządzie. Warto skonsultować dokumenty z prawnikiem, zwłaszcza gdy fundacja będzie prowadzić zbiórki lub działalność gospodarczą.
- Złóż wniosek o wpis do KRS. Przekaż właściwemu sądowi rejestrowemu wniosek wraz z wymaganymi dokumentami, w tym statutem i aktem fundacyjnym. Fundacja uzyska osobowość prawną po wpisie do rejestru. Sam wpis nie przyznaje statusu organizacji pożytku publicznego (OPP); możesz się o niego ubiegać po spełnieniu odrębnych warunków.
- Uwzględnij koszty założenia i prowadzenia fundacji. Zaplanuj taksę notarialną, opłatę sądową oraz ewentualne wydatki na prawnika i księgowość. Koszty zależą m.in. od zakresu pomocy specjalistów i prowadzenia działalności gospodarczej, dlatego przed złożeniem dokumentów sprawdź aktualne stawki. Później dolicz księgowość, sprawozdawczość i obsługę rachunku.
- Określ zasady pomocy i pozyskiwania środków. Wskaż, jakie wydatki fundacja może pokrywać — np. leczenie, leki, rehabilitację, sprzęt medyczny i dojazdy — oraz jak beneficjent ma je dokumentować. Fundacja może pozyskiwać darowizny i organizować zbiórki, a 1,5% podatku otrzyma dopiero po uzyskaniu statusu OPP. Wypłaty i refundacje prowadź zgodnie ze statutem, regulaminem oraz dokumentami potwierdzającymi koszty.
Jak przygotować statut i określić cele fundacji?
Przygotowując statut fundacji, określ jej misję, cele, zasady działania i sposób zarządzania. Uwzględnij przy tym najważniejsze kwestie:
- Określ misję i cele fundacji – zdecyduj, jaką potrzebę społeczną fundacja będzie zaspokajać. Może na przykład wspierać osoby chore i z niepełnosprawnościami, finansować leczenie i rehabilitację, prowadzić edukację lub rozwijać lokalne inicjatywy. Sformułuj cele konkretnie, ale na tyle szeroko, by fundacja mogła rozwijać działalność.
- Wybierz nazwę i siedzibę – wskaż siedzibę w statucie i wybierz nazwę, która odróżni fundację od innych organizacji. Zanim ją zatwierdzisz, sprawdź, czy nie używa jej inny podmiot.
- Opisz majątek i źródła finansowania – podaj wysokość funduszu założycielskiego oraz możliwe źródła przychodów, takie jak darowizny, zbiórki i dotacje. Możesz uwzględnić także środki z 1,5% podatku, jeśli fundacja uzyska status organizacji pożytku publicznego. Zapisz, że majątek służy realizacji celów statutowych.
- Ustal organy i zasady reprezentacji – powołaj zarząd, który będzie prowadził sprawy fundacji i reprezentował ją na zewnątrz. Określ sposób powoływania i odwoływania jego członków, długość kadencji, zakres kompetencji oraz zasady składania oświadczeń w imieniu fundacji. Fundator może również zasiadać w zarządzie.
- Ureguluj zasady działania i kontroli – opisz, jak fundacja podejmuje decyzje, zarządza środkami i sporządza sprawozdania. Jeśli powołasz dodatkowy organ nadzorczy, określ jego skład i uprawnienia. Jasne reguły ułatwiają kontrolę finansów i budują zaufanie darczyńców.
- Zdecyduj o działalności gospodarczej – jeśli fundacja ma ją prowadzić, uwzględnij tę możliwość w statucie i określ zakres działalności. Przeznaczaj dochód na cele fundacji, a nie na podział między fundatora lub członków organów.
- Opisz sposoby realizacji celów – wymień konkretne działania, na przykład pomoc finansową, zbiórki, finansowanie leczenia i rehabilitacji, zakup leków i sprzętu medycznego, transport do placówek, edukację oraz wsparcie psychologiczne. Jeśli fundacja będzie pomagać podopiecznym, określ zasady prowadzenia subkont i dokumentowania wydatków, a także opłacania faktur lub refundacji kosztów.
- Ustal zasady zmiany statutu i likwidacji – wskaż, kto i w jakim trybie może zmienić statut, jak przebiegnie likwidacja fundacji oraz komu przypadnie jej majątek. Po sporządzeniu aktu założycielskiego i statutu zgłoś fundację do Krajowego Rejestru Sądowego.
Jakie dokumenty i formalności są potrzebne do rejestracji w KRS?
Dokumenty wymagane przy rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym zależą od formy prawnej podmiotu. Fundacja potrzebuje przede wszystkim aktu fundacyjnego sporządzonego przez notariusza, statutu określającego jej cele i zasady działania, adresu siedziby oraz danych członków zarządu. Stowarzyszenie dołącza m.in. statut, protokół zebrania założycielskiego, listę co najmniej siedmiu założycieli i uchwały o wyborze władz. Przed złożeniem wniosku sprawdź spójność dokumentów — rozbieżności w nazwie, adresie lub składzie zarządu mogą opóźnić wpis.
Wniosek złóż elektronicznie za pośrednictwem właściwego systemu KRS. Dołącz dokumenty w wymaganej formie i zadbaj o podpisy osób uprawnionych do reprezentacji. Zależnie od rodzaju podmiotu mogą być potrzebne także zgody członków zarządu na powołanie, adresy do doręczeń, oświadczenie o wniesieniu majątku fundacji oraz dokument potwierdzający tytuł do lokalu. Jeśli podmiot będzie prowadzić działalność gospodarczą, podaj również wymagane dane i kody PKD. Przed wysłaniem sprawdź kompletność formularzy, podpisy elektroniczne i zgodność danych z uchwałami.
Dobrze przygotowane dokumenty ograniczają poprawki i opóźnienia
Po złożeniu wniosku sąd rejestrowy sprawdza dokumenty i może wezwać do uzupełnienia braków lub wyjaśnienia rozbieżności. Odpowiedz w terminie wskazanym w wezwaniu. Sprawdź też wysokość opłat, która zależy od rodzaju wpisu i zakresu zgłoszenia. Podmioty prowadzące działalność gospodarczą mogą mieć ponadto obowiązki związane z rejestracją podatkową i zgłoszeniami do urzędów. Po uzyskaniu wpisu dopełnij dalszych formalności: zgłoś dane uzupełniające, zaktualizuj informacje o beneficjentach rzeczywistych, jeśli wymagają tego przepisy, i przechowuj dokumenty założycielskie.
Zanim rozpoczniesz procedurę, ustal, kto podpisze wniosek i jak będzie działać reprezentacja. Zadbaj też o to, by statut jasno określał cele, organy i sposób podejmowania decyzji. W przypadku fundacji sprecyzuj wysokość i przeznaczenie majątku, a przy stowarzyszeniu dopilnuj prawidłowego przyjęcia uchwał i przygotuj listę założycieli. Dzięki temu ograniczysz ryzyko zwrotu wniosku, a przejrzyste zasady ułatwią późniejsze prowadzenie organizacji.
Ile kosztuje założenie i prowadzenie fundacji?
Koszt założenia fundacji zależy przede wszystkim od tego, czy przygotujesz dokumenty samodzielnie, czy z pomocą prawnika. A skoro o tym mowa to Sprawdź, jakie korzyści, koszty i obowiązki wiążą się z założeniem fundacji. Akt fundacyjny musi mieć formę notarialną, dlatego uwzględnij taksę zależną m.in. od wartości przekazywanego majątku. Wpis do KRS kosztuje 250 zł przy rejestracji elektronicznej lub 500 zł w trybie tradycyjnym, a ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym — 100 zł. Do tego dolicz ewentualne wydatki na statut, konto bankowe, księgowość i obsługę prawną. Samodzielny start może kosztować kilkaset złotych, natomiast z pomocą specjalistów — kilka tysięcy.
Przepisy nie określają minimalnej kwoty funduszu założycielskiego dla fundacji, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Jeśli fundacja zamierza ją prowadzić, musi przeznaczyć na ten cel co najmniej 1000 zł. Możesz założyć ją samodzielnie albo z innymi osobami. W statucie opisz cele i sposób działania fundacji, zasady pracy zarządu oraz procedury zmiany statutu i likwidacji. Te decyzje organizacyjne mogą wpływać na późniejsze wydatki bardziej niż sama rejestracja.
Jak uniknąć finansowej zadyszki w pierwszym roku działalności?
Po rejestracji uwzględnij koszty prowadzenia fundacji. Księgowość może kosztować około 200–1000 zł miesięcznie, a obsługa prawna, wynajem lokalu, strona internetowa i opłaty bankowe zwiększą wydatki. Nawet mała organizacja musi księgować darowizny, przygotowywać sprawozdania i rozliczać podatki. Zatrudnienie pracowników oznacza dodatkowo wynagrodzenia i składki. Jeśli fundacja prowadzi działalność gospodarczą, musi też wyodrębniać jej przychody i koszty.
Aby ograniczyć wydatki, korzystaj z pracy wolontariuszy, bezpłatnych narzędzi internetowych i zdalnej księgowości. Status organizacji pożytku publicznego (OPP) wymaga spełnienia określonych warunków, a dopiero organizacja, która go uzyska, może otrzymywać 1,5% podatku. Przed rozpoczęciem działalności rozpisz budżet na pierwsze 12 miesięcy i uwzględnij zarówno opłaty formalne, jak i bieżące koszty administracyjne. Dzięki temu łatwiej ocenisz, czy fundacja będzie mogła stabilnie realizować swoje cele.
Wskazówka: przed rejestracją sprawdź aktualne opłaty w KRS i u notariusza — ich wysokość może się zmieniać, a właściwe oszacowanie kosztów pozwoli lepiej zaplanować budżet fundacji.
Źródła:
- https://fundacjamocpomocy.pl/jak-zalozyc-subkonto-dla-osoby-potrzebujacej-wsparcia/
- https://oddechzycia.pl/aktualnosci/jak-zalozyc-subkonto-dla-osoby-chorej-na-mukowiscydoze-w-fundacji-oddech-zycia/
- https://www.siepomaga.pl/blog/332-jak-zalozyc-subkonto-w-fundacji-i-zbierac-1-5-podatku
- https://cancerfighters.pl/baza-wiedzy/jak-zalozyc-subkonto-w-fundacji-i-zbierac-1-5-podatku/
- https://www.fundacjaavalon.pl/abc/chce-zalozyc-subkonto-co-musze-wiedziec/
- https://dobropowraca.pl/subkonta-o-subkontach/
- https://warszawa.ngo.pl/poradnik/jak-zalozyc-ngo-w-warszawie
- https://www.oczkowski-wspolnicy.pl/jak-zalozyc-fundacje-jednoosobowa/
