Czy fundacja płaci podatki i w jakich sytuacjach może skorzystać ze zwolnienia? W tym artykule wyjaśniam, jakie obowiązki podatkowe mogą dotyczyć fundacji oraz od czego zależy prawo do preferencji. Przyglądam się też warunkom, które trzeba spełnić, by skorzystać ze zwolnienia, i podpowiadam, na co zwrócić uwagę w praktyce.
- Fundacja może skorzystać ze zwolnienia z CIT, jeśli dochód przeznaczy i wyda na cele wskazane w ustawie i statucie.
- Sam status non profit ani OPP nie zwalnia automatycznie z podatku.
- Wydatki na cele zwolnione trzeba rzetelnie udokumentować.
- Fundacja co do zasady składa CIT-8 także wtedy, gdy nie ma podatku do zapłaty.
- Darowizny i dotacje bez świadczenia wzajemnego zwykle nie podlegają VAT.
- Zwolnienie podmiotowe z VAT może przysługiwać przy sprzedaży do 200 000 zł rocznie.
Fundacja nie korzysta ze zwolnienia z CIT wyłącznie dlatego, że działa non profit. Podlega zasadom dotyczącym osób prawnych, ale może zwolnić z podatku dochód, czyli nadwyżkę przychodów nad kosztami w danym roku podatkowym, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT. Jej statut musi obejmować cele wymienione w przepisach, m.in. naukę, oświatę, kulturę, sport, ochronę środowiska i zdrowia, dobroczynność, pomoc społeczną, rehabilitację lub kult religijny.
O zwolnieniu decyduje przede wszystkim przeznaczenie i wydatkowanie dochodu, a nie źródło pieniędzy. Dlatego darowizny, dotacje, granty oraz wpływy z działalności statutowej czy gospodarczej mogą korzystać ze zwolnienia, jeśli fundacja przeznaczy je na cele objęte przepisami. Kliknij w ten link i dowiedz się więcej. Może też kupić za nie sprzęt lub inne środki trwałe potrzebne do realizacji tych zadań; ustawa nie określa terminu wydatkowania. Fundacja powinna jednak rzetelnie dokumentować, że środki trafiły na właściwe cele.
Nawet zerowy podatek nie zwalnia fundacji z rozliczenia CIT
Zwolnienie nie obejmuje dochodu przeznaczonego na cele spoza ustawowego katalogu ani wydatków niezgodnych ze statutem. CIT mogą podlegać także określone dochody z wytwarzania lub handlu m.in. wyrobami przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego i alkoholowego oraz wyrobami z metali szlachetnych. Wyłączone są również dochody z odpłatnego oddawania składników majątku w leasing. Sam status organizacji pożytku publicznego nie zwalnia z podatku każdej aktywności fundacji.
Nawet jeśli fundacja nie ma podatku do zapłaty, co do zasady składa roczne zeznanie CIT-8 i wykazuje w nim dochód oraz podstawę zwolnienia, zwykle także w załączniku CIT-8/O. Dochód niespełniający warunków ulgi może podlegać stawce 19% albo — po spełnieniu ustawowych kryteriów — 9%. Dlatego fundacja powinna prowadzić czytelną ewidencję przychodów i kosztów oraz przechowywać uchwały o przeznaczeniu nadwyżki i faktury potwierdzające wydatki. Skoro już zahaczamy o ten temat, sprawdź zasady VAT dla fundacji.
| Zakres | Warunek | Skutek podatkowy |
|---|---|---|
| Darowizna na rzecz fundacji | Brak świadczenia wzajemnego | Poza VAT |
| Pomoc dla podopiecznego | Udokumentowane świadczenie pomocy | Możliwe zwolnienie z PIT |
| Dochód fundacji | Przeznaczenie i wydatkowanie na kwalifikowane cele statutowe | Zwolnienie z CIT |
| Sprzedaż towarów lub usług | Sprzedaż do 200 000 zł rocznie | Możliwe zwolnienie podmiotowe z VAT |
| Usługi lub towary zwolnione przedmiotowo | Spełnienie warunków z art. 43 ustawy o VAT | Zwolnienie z VAT niezależnie od limitu |
| Działalność gospodarcza | Dochód wydany poza celami objętymi zwolnieniem | CIT do zapłaty |
Darowizny i świadczenia pomocy — kiedy nie trzeba płacić podatku?
Darowizna nie zawsze wiąże się z podatkiem. Przy przekazaniu pieniędzy lub rzeczy między osobami prywatnymi zastosowanie mogą mieć przepisy o podatku od spadków i darowizn. Najbliższa rodzina może skorzystać ze zwolnienia, jeśli spełni warunki formalne. Przy większej darowiźnie warto zgłosić ją do urzędu skarbowego w terminie i zachować potwierdzenie przelewu. Przy gotówce kluczowe może być udokumentowanie przekazania. Limity zależą od grupy podatkowej, dlatego trzeba sprawdzić je dla konkretnej sytuacji.
Najważniejsze różnice między darowizną, pomocą fundacji i sponsoringiem obejmują:
- darowizna między osobami prywatnymi może podlegać podatkowi od spadków i darowizn;
- wsparcie fundacji może być zwolnione z PIT, jeśli stanowi pomoc, a nie darowiznę dla konkretnej osoby;
- sponsoring wiąże się ze świadczeniem wzajemnym, na przykład reklamą lub promocją.
Wsparcie fundacji podlega innym zasadom. Środki mogą być zwolnione z PIT, jeśli stanowią pomoc, a nie darowiznę dla konkretnej osoby. Znaczenie mają cel, zasady przyznawania wsparcia i dokumenty potwierdzające, na co przeznaczono pieniądze. Warto je starannie opisać, by ograniczyć ryzyko problemów podatkowych. Sponsoring to odrębna sytuacja: jeśli fundacja przekazuje pieniądze w zamian za reklamę lub promocję, nie jest to bezwarunkowa darowizna.
Wsparcie bez podatku, jeśli służy ważnym celom
Fundacje i stowarzyszenia mogą skorzystać ze zwolnienia z CIT od dochodu przeznaczonego i wydatkowanego na cele statutowe, takie jak dobroczynność, nauka, edukacja, kultura, sport, ochrona zdrowia i środowiska czy pomoc społeczna. Zwolnienie może objąć także dochód z działalności gospodarczej, jeśli organizacja przeznaczy go na te cele. Nie obejmuje jednak między innymi dochodów z wytwarzania lub handlu wybranymi wyrobami, takimi jak tytoń, alkohol, paliwa i metale szlachetne. Organizacja składa CIT-8 również wtedy, gdy nie ma podatku do zapłaty.
Darowizna pieniężna, dotacja ani składka członkowska co do zasady nie stanowią sprzedaży, więc nie podlegają VAT. Jeśli jednak organizacja prowadzi odpłatne warsztaty, sprzedaje publikacje lub świadczy usługi, może skorzystać ze zwolnienia podmiotowego, o ile jej roczna sprzedaż objęta limitem nie przekracza 200 000 zł. Odrębne zwolnienia obejmują na przykład niektóre usługi edukacyjne i kulturalne. Dlatego trzeba odróżnić nieodpłatną pomoc od świadczenia wzajemnego oraz rzetelnie opisać cel i przepływ pieniędzy.
Warto pamiętać, że samo przeznaczenie dochodu na cel statutowy nie wystarczy do zwolnienia z CIT — fundacja musi również faktycznie wydać go na ten cel i odpowiednio udokumentować wydatki.
Fundacja a VAT: limit sprzedaży i zwolnienia przedmiotowe
Lista wyjaśnia, które wpływy fundacji podlegają VAT, kiedy przysługuje zwolnienie do limitu 200 000 zł oraz jak sprawdzić zwolnienia dla konkretnych czynności.
- Oddziel sprzedaż od pozostałych wpływów. Darowizny, dotacje i nieodpłatne składki co do zasady nie podlegają VAT, jeśli fundacja nie świadczy niczego w zamian. Jeśli sponsor oczekuje reklamy, ekspozycji logo lub innej usługi, potraktuj wpłatę jako wynagrodzenie i oceń ją pod kątem VAT.
- Ustal, które transakcje wliczyć do limitu. Fundacja może korzystać ze zwolnienia podmiotowego, jeśli wartość sprzedaży uwzględnianej na potrzeby VAT nie przekracza 200 000 zł rocznie. Nie sumuj wszystkich wpływów — sprawdź charakter każdej transakcji i ustawowe zasady obliczania limitu. Sam status fundacji ani działalność statutowa nie gwarantują zwolnienia.
- Monitoruj obrót i moment utraty zwolnienia. Prowadź bieżącą ewidencję sprzedaży. Gdy przekroczysz limit, stracisz zwolnienie podmiotowe. Możesz też zrezygnować z niego dobrowolnie, na przykład jeśli odliczenie VAT od zakupów związanych ze sprzedażą będzie korzystne. Wtedy zarejestruj się jako czynny podatnik VAT.
- Sprawdź zwolnienie przedmiotowe dla każdej czynności. Niezależnie od limitu sprawdź, czy dana usługa lub dostawa spełnia warunki zwolnienia przewidzianego w ustawie o VAT, np. w zakresie edukacji, kultury lub sportu. Osobne zwolnienie może objąć dostawę towarów używanych wyłącznie do działalności zwolnionej, jeśli przy ich nabyciu, imporcie lub wytworzeniu fundacja nie mogła odliczyć VAT.
- Po rejestracji rozliczaj sprzedaż i zakupy. Od czynności opodatkowanych naliczaj właściwą stawkę VAT, wystawiaj faktury, prowadź ewidencję i składaj pliki JPK_V7. Odliczaj VAT od zakupów tylko w zakresie, w jakim służą działalności opodatkowanej. Przy sprzedaży mieszanej ustal właściwy sposób rozliczenia.
- Udokumentuj podstawę zwolnienia. Zachowuj umowy, faktury i ewidencje potwierdzające charakter wpływów, przeznaczenie towarów oraz — gdy to istotne — brak prawa do odliczenia. OPP mogą korzystać z dodatkowych preferencji, m.in. przy niektórych darowiznach żywności lub sprzedaży rzeczy otrzymanych w darowiźnie, ale muszą spełnić szczególne warunki i zadbać o dokumentację.
Działalność gospodarcza fundacji: kiedy powstaje obowiązek podatkowy?
Samo wpisanie działalności gospodarczej do statutu fundacji nie oznacza automatycznie obowiązku zapłaty podatku. Działalność musi być zarobkowa, zorganizowana i ciągła, a fundacja powinna zarejestrować ją w KRS. Jeśli działa jako przedsiębiorca, musi przeznaczyć na tę działalność co najmniej 100 000 zł majątku. Od tego momentu prowadzi odpowiednią ewidencję oraz rozlicza przychody i koszty — nawet gdy cały zysk przeznacza na cele społeczne.
Podstawą rozliczenia CIT jest dochód, czyli nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania w danym roku podatkowym. Fundacja może skorzystać ze zwolnienia, jeśli realizuje cele wymienione w ustawie, takie jak oświata, kultura, ochrona zdrowia, pomoc społeczna, dobroczynność, sport czy ochrona środowiska, a uzyskany dochód przeznacza i wydaje na te cele. Dlatego sama deklaracja nie wystarczy: fundacja powinna gromadzić dokumenty potwierdzające wydatki. Rzetelna ewidencja jest równie ważna jak przemyślany plan działania.
Nawet zerowy podatek nie zwalnia fundacji z rozliczeń
Jeśli fundacja nie przeznaczy dochodu na cele uprawniające do zwolnienia albo wyda go niezgodnie ze statutem, od tej części może zapłacić CIT. A skoro o tym mówimy to sprawdź obowiązki podatkowe i zwolnienia fundacji. Zwolnienie nie obejmuje także między innymi dochodów z wytwarzania lub handlu wybranymi wyrobami elektronicznymi, paliwami, tytoniem, alkoholem i metalami szlachetnymi ani niektórych dochodów z odpłatnego oddawania składników majątku do używania. Fundacja składa zeznanie CIT-8 co do zasady do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego — również wtedy, gdy zwolnienie obniża podatek do zera.
Osobno fundacja rozlicza VAT. Darowizny i dotacje, za które nie świadczy nic w zamian, zwykle nie podlegają temu podatkowi. Z kolei płatne szkolenia, sprzedaż publikacji czy usługi reklamowe dla sponsora mogą stanowić sprzedaż opodatkowaną VAT. Przy zwolnieniu podmiotowym obowiązuje limit 200 000 zł rocznej sprzedaży opodatkowanej; niektóre usługi mogą też korzystać ze zwolnienia przedmiotowego, zależnie od ich rodzaju i spełnienia wymaganych warunków. Ponadto zatrudnienie wiąże się z obowiązkiem potrącania zaliczek na PIT i rozliczania składek ZUS.
