Kto może założyć fundację? Wymogi prawne i najważniejsze zasady

Kto może założyć fundację? Wymogi prawne i najważniejsze zasady

Spis treści

  1. Od aktu notarialnego do niezależnej fundacji
  2. Kto może założyć fundację i jakie zasady musi spełnić?
  3. Fundację można założyć samodzielnie lub wspólnie z innymi fundatorami
  4. Jasne zasady i dobry plan pomagają uniknąć sporów
  5. Cele społecznie użyteczne i fundusz założycielski — od czego zacząć?
  6. Akt fundacyjny, statut i wpis do KRS — najważniejsze formalności

Założenie fundacji może wydawać się skomplikowane, ale poznanie podstawowych zasad ułatwia przejście przez wymagane formalności. W artykule wyjaśniam, kto może zostać fundatorem, jakie warunki prawne trzeba spełnić i jakie znaczenie ma majątek przeznaczony na realizację celów fundacji. Podpowiadam również, na co zwrócić uwagę przy przygotowywaniu statutu i rejestracji organizacji.

Podsumowanie:
  • Fundację może założyć osoba fizyczna lub prawna, samodzielnie albo z innymi fundatorami.
  • Fundacja musi mieć siedzibę w Polsce i realizować cel społecznie lub gospodarczo użyteczny.
  • Fundator przeznacza majątek na cele fundacji; przy działalności gospodarczej co najmniej 1 000 zł.
  • Fundację ustanawia się aktem notarialnym lub testamentem, a jej zasady określa statut.
  • Fundacja musi mieć zarząd i uzyskuje osobowość prawną po wpisie do KRS.
  • Po rejestracji trzeba dopełnić zgłoszeń, prowadzić księgowość i składać wymagane sprawozdania.

Fundację może założyć osoba fizyczna lub prawna — niezależnie od obywatelstwa i miejsca zamieszkania (art. 2 ust. 1 ustawy o fundacjach). Fundatorem może być zatem cudzoziemiec, a w przypadku osoby prawnej — na przykład spółka z siedzibą w Polsce lub za granicą.

Zakładanie fundacji

Fundację może powołać jedna osoba lub jeden podmiot, ale fundatorów może być też kilku. Składają oświadczenie o ustanowieniu fundacji, określają jej cele i przeznaczają majątek na ich realizację. Fundacja musi mieć siedzibę w Polsce, choć fundator może działać z zagranicy. Dzięki temu osoby mieszkające poza krajem również mogą wspierać ważne społecznie inicjatywy.

Od aktu notarialnego do niezależnej fundacji

Fundator składa oświadczenie o ustanowieniu fundacji w formie aktu notarialnego albo powołuje ją w testamencie. Na fundusz założycielski mogą składać się pieniądze, papiery wartościowe, ruchomości i nieruchomości; jego wysokość powinna odpowiadać planowanym działaniom. Jeśli fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, trzeba przeznaczyć na ten cel co najmniej 1 000 zł.

Fundator może przygotować statut samodzielnie albo zlecić to innej osobie, na przykład zarządowi. Statut określa między innymi nazwę i siedzibę fundacji, jej cele oraz zasady działania zarządu. Po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego fundacja uzyskuje osobowość prawną i działa niezależnie od fundatora. Może on jednak nadal uczestniczyć w jej działalności, jeśli statut na to pozwala.

Kto może założyć fundację i jakie zasady musi spełnić?

Aby założyć fundację, wybierz fundatora, określ cel i majątek, a następnie przygotuj dokumenty, powołaj zarząd i zarejestruj organizację.

  • Wybierz fundatora lub fundatorów. Fundację może ustanowić jedna osoba fizyczna lub kilka osób — niezależnie od obywatelstwa i miejsca zamieszkania — a także osoba prawna z siedzibą w Polsce lub za granicą. Fundacja uzyskuje osobowość prawną, ale jej siedziba musi znajdować się w Polsce.
  • Określ cel społecznie lub gospodarczo użyteczny. Fundacja może działać np. na rzecz ochrony zdrowia, nauki, oświaty, kultury, pomocy społecznej lub środowiska. Nie może służyć wyłącznie osiąganiu zysku. Działalność gospodarcza musi wspierać cele statutowe i wynikać ze statutu.
  • Ustal majątek na start. Fundusz założycielski może obejmować pieniądze, papiery wartościowe, ruchomości lub nieruchomości. Przepisy nie określają jego minimalnej wartości, chyba że fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą — wtedy na ten cel trzeba przeznaczyć co najmniej 1 000 zł. Wysokość majątku dostosuj do planowanych działań.
  • Złóż oświadczenie o ustanowieniu fundacji. Za życia fundatora sporządź je w formie aktu notarialnego; fundację można również ustanowić w testamencie. W oświadczeniu wskaż cele i składniki majątku przeznaczone na ich realizację. Fundację można ustanowić także za granicą, m.in. przed polskim konsulem, po spełnieniu wymaganych formalności.
  • Przygotuj statut i powołaj zarząd. W statucie określ m.in. nazwę i siedzibę fundacji, jej cele, zasady i zakres działania, a także skład i organizację zarządu oraz sposób powoływania jego członków. Zarząd jest obowiązkowy: prowadzi sprawy fundacji i ją reprezentuje. Fundator może przygotować statut samodzielnie albo zlecić to innej osobie, jeśli dokumenty założycielskie na to pozwalają.
  • Zarejestruj fundację i dopełnij obowiązków. Złóż wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego wraz z wymaganymi dokumentami, takimi jak akt fundacyjny, statut, informacja o właściwym ministrze nadzorującym i dokumenty dotyczące powołania zarządu. Po rejestracji dokonaj wymaganych zgłoszeń — m.in. do urzędu skarbowego i Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych — oraz prowadź księgowość i składaj sprawozdania.
Etap Najważniejsze dane
Fundator 1 lub więcej osób fizycznych albo osoba prawna; obywatelstwo i miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie mają znaczenia
Siedziba Fundacja powinna mieć siedzibę w Polsce
Cel Społecznie lub gospodarczo użyteczny, np. ochrona zdrowia, nauka, oświata, kultura lub środowisko
Fundusz założycielski Pieniądze, papiery wartościowe, ruchomości lub nieruchomości; przy działalności gospodarczej co najmniej 1 000 zł
Akt fundacyjny Akt notarialny; wyjątek: ustanowienie fundacji w testamencie
Statut Określa m.in. nazwę, siedzibę, cele oraz skład i zasady działania zarządu
Rejestracja Wpis do KRS; osobowość prawna uzyskiwana z chwilą wpisu

Fundację można założyć samodzielnie lub wspólnie z innymi fundatorami

Fundację może założyć jedna osoba lub kilku fundatorów — przepisy nie określają ich minimalnej liczby. Fundatorem może być osoba fizyczna, niezależnie od obywatelstwa i miejsca zamieszkania, albo osoba prawna, na przykład spółka z Polski lub z zagranicy. Sama fundacja musi mieć siedzibę w Polsce.

Fundator fundacji

Samodzielny start ułatwia podejmowanie decyzji i wyznaczanie kierunku działania. Z kolei współfundatorzy mogą wnieść różne doświadczenia, kontakty, pomysły i środki, a także podzielić się zadaniami. Po rejestracji fundacja staje się odrębną osobą prawną, a nie prywatną własnością fundatora.

Najpierw fundatorzy określają cel społecznie lub gospodarczo użyteczny, na przykład związany ze zdrowiem, edukacją, nauką, kulturą, pomocą społeczną albo ochroną środowiska. Następnie przeznaczają na jego realizację majątek: pieniądze, papiery wartościowe, ruchomości lub nieruchomości. Jeśli fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, fundusz założycielski musi wynosić co najmniej 1 tys. zł. W pozostałych przypadkach przepisy nie określają jego minimalnej wysokości.

Jasne zasady i dobry plan pomagają uniknąć sporów

Fundator ustanawia fundację w akcie notarialnym, chyba że powołuje ją testamentem. Statut określa między innymi nazwę i siedzibę fundacji, jej cele i zasady działania, a także skład zarządu oraz sposób jego powoływania. Zarząd jest obowiązkowy; statut może ponadto przewidywać radę nadzorczą, komisję rewizyjną lub radę programową. Dlatego warto wcześniej ustalić, kto przygotuje dokumenty, będzie reprezentować fundację i podejmować decyzje.

Po sporządzeniu aktu fundacyjnego i statutu fundatorzy zgłaszają fundację do Krajowego Rejestru Sądowego. Opłata wynosi 250 zł, jeśli organizacja nie prowadzi działalności gospodarczej, lub 600 zł, jeśli ją prowadzi. Przeczytaj inny post, w którym pojawił się podobny wątek. Do tego dochodzi taksa notarialna i ewentualny koszt pełnomocnika. Po wpisie trzeba też zgłosić wymagane dane do urzędu skarbowego i rejestru beneficjentów rzeczywistych. Wcześniejsze uzgodnienie celów i obowiązków pomaga uniknąć nieporozumień.

Wymogi prawne fundacji

Nie ma jednego najlepszego modelu: można działać samodzielnie albo połączyć siły z osobami, które podzielają tę samą misję. Niezależnie od wyboru dobrze przygotowany statut, realny plan finansowania i jasny podział odpowiedzialności ułatwiają sprawne rozpoczęcie działalności.

Wskazówka: jeśli fundację zakłada kilka osób, warto już przed wizytą u notariusza uzgodnić, kto i na jakich zasadach będzie powoływać zarząd — te reguły można precyzyjnie opisać w statucie, ograniczając ryzyko sporów po rejestracji.

Cele społecznie użyteczne i fundusz założycielski — od czego zacząć?

Określ cele społeczne fundacji i wysokość funduszu założycielskiego, a następnie przygotuj dokumenty potrzebne do jej ustanowienia i rejestracji.

  1. Określ cel fundacji. Wskaż, jakie dobro ogólne fundacja będzie realizować i komu ma służyć. Może działać m.in. na rzecz ochrony zdrowia, oświaty, nauki, kultury, pomocy społecznej, środowiska lub rozwoju gospodarki. Nie ustanawiaj jej wyłącznie dla prywatnej korzyści ani w celu osiągania zysku. Jeśli fundacja będzie prowadzić działalność gospodarczą, podporządkuj ją celom statutowym.
  2. Wybierz fundatora i siedzibę. Fundację może ustanowić jedna osoba lub kilka osób fizycznych — niezależnie od obywatelstwa i miejsca zamieszkania — a także osoby prawne z siedzibą w Polsce lub za granicą. Siedziba fundacji musi znajdować się w Polsce.
  3. Dostosuj fundusz założycielski do planów fundacji. Przeznacz na realizację jej celów pieniądze, papiery wartościowe, ruchomości lub nieruchomości. Prawo nie ustala minimalnej kwoty dla fundacji, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Jeśli fundacja ją prowadzi, fundusz musi wynosić co najmniej 1 000 zł, a tę część należy przeznaczyć na działalność gospodarczą. Ustal kwotę odpowiednią do potrzeb, nie tylko formalnego minimum.
  4. Ustanów fundację i sporządź statut. Złóż oświadczenie o ustanowieniu fundacji w formie aktu notarialnego albo powołaj ją w testamencie. W akcie określ cele i majątek przeznaczony na ich realizację. Statut może sporządzić fundator lub wyznaczona przez niego osoba. Uwzględnij w nim co najmniej nazwę i siedzibę fundacji, jej cele, zasady i zakres działania oraz skład i sposób powoływania zarządu. Jeśli fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, dopuść ją w statucie i przeznacz na nią wymagany majątek.
  5. Zarejestruj fundację w KRS. Do wniosku dołącz akt fundacyjny, statut, dokumenty powołujące zarząd oraz oświadczenie o wyborze ministra sprawującego nadzór. Po wpisie do KRS fundacja uzyska osobowość prawną. Opłata rejestracyjna wynosi 250 zł, jeśli fundacja nie będzie prowadzić działalności gospodarczej, lub 600 zł, jeśli będzie ją prowadzić; dolicz także koszt aktu notarialnego. Po rejestracji dokonaj wymaganych zgłoszeń, m.in. do urzędu skarbowego i CRBR.

Akt fundacyjny, statut i wpis do KRS — najważniejsze formalności

Założenie fundacji wymaga określenia jej celów i majątku, sporządzenia aktu fundacyjnego oraz statutu, a następnie zgłoszenia organizacji do KRS. Poniżej znajdziesz najważniejsze formalności.

  • Fundator i cel fundacji: Fundację może ustanowić jedna osoba lub kilka osób fizycznych — bez względu na obywatelstwo i miejsce zamieszkania — albo osoba prawna z siedzibą w Polsce lub za granicą. Fundacja musi mieć siedzibę w Polsce, a jej cele powinny być społecznie lub gospodarczo użyteczne, np. dotyczyć ochrony zdrowia, oświaty, nauki, kultury, pomocy społecznej lub ochrony środowiska. Po utworzeniu fundacja staje się odrębną osobą prawną, a nie własnością fundatora.
  • Akt fundacyjny: Fundator składa oświadczenie o ustanowieniu fundacji zasadniczo w formie aktu notarialnego; może też ustanowić ją w testamencie. W oświadczeniu wskazuje cele fundacji oraz majątek przeznaczony na ich realizację. Może złożyć je także za granicą, przed polskim konsulem upoważnionym do sporządzenia aktu.
  • Fundusz założycielski: Majątek fundacji może obejmować pieniądze, papiery wartościowe, ruchomości i nieruchomości. Przepisy nie ustalają ogólnego minimum dla fundacji, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Jeśli fundacja planuje taką działalność, musi przeznaczyć na nią co najmniej 1000 zł. Niezależnie od tego majątek powinien wystarczyć na rozpoczęcie realizacji celów statutowych.
  • Statut: Statut określa zasady działania fundacji: jej nazwę i siedzibę, cele, zasady, formy i zakres działalności oraz skład i organizację zarządu, sposób jego powoływania, a także uprawnienia i obowiązki. Może również regulować działalność gospodarczą, ustanawiać inne organy oraz określać zasady zmiany statutu, połączenia z inną fundacją i rozwiązania organizacji. Fundator może przygotować statut samodzielnie albo zlecić to innej osobie lub organowi.
  • Organy fundacji: Każda fundacja musi mieć zarząd, który prowadzi jej sprawy, zarządza majątkiem i reprezentuje ją na zewnątrz. Statut powinien określać skład zarządu, długość kadencji i sposób podejmowania uchwał. Fundator może też ustanowić organ kontrolny lub doradczy, np. radę nadzorczą albo komisję rewizyjną.
  • Wniosek o wpis do KRS: Wniosek składa fundator, osoba przez niego upoważniona albo zarząd. Należy dołączyć m.in. akt fundacyjny, statut, oświadczenie o wyborze ministra sprawującego nadzór, uchwałę o powołaniu zarządu z adresami do korespondencji jego członków oraz dowód opłaty. Sąd sprawdza zgodność dokumentów, celów i statutu z prawem. Fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu do KRS.
  • Formalności po rejestracji: Po wpisie do KRS fundacja przekazuje dane uzupełniające na formularzu NIP-8 i zgłasza beneficjentów rzeczywistych do CRBR. Ponadto prowadzi księgowość i sporządza wymagane sprawozdania. W przypadkach określonych ustawą może korzystać z uproszczonej ewidencji.
  • Koszty rejestracji: Według przytoczonych materiałów opłata sądowa wynosi 250 zł, jeśli fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej, albo 600 zł, jeśli ją prowadzi; druga kwota obejmuje opłatę za ogłoszenie wpisu. Do kosztów dochodzi taksa notarialna za akt fundacyjny, a przy korzystaniu z pełnomocnika — ewentualna opłata skarbowa od pełnomocnictwa.
Tagi:
  • Zakładanie fundacji
  • Fundator fundacji
  • Wymogi prawne fundacji
  • Statut fundacji
  • Rejestracja fundacji w KRS
Ładowanie ocen...

Komentarze

Ładowanie komentarzy...

W podobnym tonie

Jak założyć fundację w Niemczech? Formalności, koszty i terminy

Jak założyć fundację w Niemczech? Formalności, koszty i terminy

Założenie fundacji w Niemczech może być sposobem na realizację celów społecznych, naukowych lub kulturalnych, ale wymaga speł...

Fundacja Słoneczko: jak sprawdzić stan konta podopiecznego?

Fundacja Słoneczko: jak sprawdzić stan konta podopiecznego?

Sprawdzenie stanu konta podopiecznego w Fundacji Słoneczko może ułatwić planowanie zbiórki i kontrolowanie wpłat. W artykule ...

Ile zarabia Owsiak dzięki fundacji? Wynagrodzenie i finanse WOŚP

Ile zarabia Owsiak dzięki fundacji? Wynagrodzenie i finanse WOŚP

Jerzy Owsiak od lat jest twarzą Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, dlatego jego zarobki i sposób finansowania działalnośc...